Miras bırakanın vefatından sonra birçok mirasçı terekeye dahil olan tüm malvarlığını tam olarak bilemiyor. Özellikle mirasın reddedilmesi, mirasın paylaşılması, vasiyetnamenin iptali, tenkis veya muris muvazaası nedeniyle tapu iptali gibi kritik davalar öncesinde, mirasçıların hak kaybına uğramaması için terekenin tespiti büyük önem taşır. Bu yazımızda, murisin ölüm tarihi itibarıyla sahip olduğu tüm aktif ve pasif mal varlığının haricen yapılan araştırmalarla ve mahkeme kanalıyla nasıl belirleneceğini detaylandırıyor; ayrıca sürecinizi hızlandıracak terekenin tespiti davası örnek dilekçe (Word/PDF) formatlarını indirilebilir şekilde ilginize sunuyoruz.

Tereke Nedir? Hangi Mal ve Hakları Kapsar?

Bir kimsenin vefatından sonra geriye bıraktığı malvarlığına miras veya tereke denilmektedir. Tereke kelimesinin aslı terk edilen anlamındaki “terike” dir. Tereke mirasbırakanın yalnızca sahip olduğu aktif malları değil aktif ve pasif olmak üzere tüm mal, hak, alacak ve borçları kapsar.

💻 E-Devlet Üzerinden Miras Sorgulama Nasıl Yapılır?

Mirasçısı olduğunuz bir yakınınızın vefatından sonra tarafınıza herhangi bir taşınmaz, araç veya banka mevduatı kalıp kalmadığını öğrenmek artık E-Devlet Varis Hizmetleri sistemiyle oldukça kolay.

1. E-Devlet Sorgulaması ile Neler Öğrenilebilir?

Mirasçılardan herhangi birisi veraset ilamı (mirasçılık belgesi) çıkarmışsa E-Devlet miras sorgulama hizmeti ile birçok bilgiye ulaşabilirsiniz. E-Devlet sitesine giriş yaptıktan sonra Vefat eden kişi için;

• Veraset İlamı sorgulama,
• Tapu bilgileri sorgulama,
• Araç bilgileri sorgulama,
• Hesabı Bulunan Bankaları sorgulama,
• Tarafı olduğu dava ve icra takipleri sorgulama,
• Abonelik bilgileri sorgulama,
• Yatırım Hesabı sorgulama,
• Bireysel Emeklilik sorgulama,
• Sigorta Poliçesi sorgulama,
• Mobil Hat sorgulama, 

gibi birçok konuda sorgulama yaparak bu konularda bilgi sahibi olabilirsiniz.

2. E-Devlet Üzerinden Yapılan Araştırmanın Sınırları

Bu sorgulamalar size yol gösterecektir ancak dikkat edilmesi gereken kritik bir nokta var: E-Devlet her şeyi göstermez. Özellikle murisin vefatından önce devrettiği mallar var ise bunları E-Devlet üzerinden tespit etmek mümkün olmaz. Bu nedenle vefat eden kişinin aktif ve pasiflerden oluşan mirasını, başka bir deyişle vefat eden kişinin tüm mal varlığını öğrenmek için “Terekenin Tespiti Davası” açılması gerekir.

⚖️ Terekenin Tespiti Davası (İşlemi) Nedir? Adım Adım Malvarlığı Araştırma Süreci

Türk Medeni Kanunu 589 ve devamında düzenlenen Terekenin tespiti işlemi uygulamada her ne kadar “terekenin tespiti davası” olarak adlandırılsa da aslında bu bir dava olmayıp murisin aktif ve pasif mal varlığı açısından ihtiyati tedbir gibi bir hukukî koruma hedefleyen delil tespiti niteliğinde bir hukukî kurumdur (Kocayusufpaşaoğlu, s.566; Ahmet Cahit İyilikli, Hukuk Yargılamasında Terekenin Resmi Defterinin Tutulması Ankara, Yetkin Yayınları, 2021, s.55).

1. Araştırma ve Tespit İşlemi Nasıl Yapılır?

Delil tespiti niteliğindeki bu davada mahkemece şunlar yapılır:

• Tapu Müdürlüğü, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler ve Bankalar gibi ilgili kurumlardan terekeye ilişkin bilgi ve belgeler toplanır,
• Miras bırakanın malvarlığı unsurlarını tespit edilir ve tek tek deftere kayıt edilir,
• Bu malvarlığından muhafazası mümkün olmayanlar varsa satılıp paraya çevrilir,
• Murisin malvarlığı durumuna ve davacının talebine göre keşif yapılabilir,
• Bilirkişi raporu hazırlanması,
• Türk parası veya yabancı para varsa banka hesabına yatırılır,
• Altın vb. eşyalar varsa bunların kaydı yapılmak suretiyle kasaya konulur,
• Ev eşyası gibi başkaca mal ve eşyalar varsa bunlar da ilgilisine veya üçüncü bir kişiye yediemin sıfatı ile teslim edilir,
• Tespit edilen tüm malvarlığı unsurları kararda gösterilir.

2. Terekenin Tespiti Davasını Kimler Açabilir?

Miras kalan malların tespiti için terekenin tespiti davasını yasal veya atanmış mirasçılardan herhangi birisi tek başına veya diğer mirasçılarla birlikte açabilir. Ayrıca her bir mirasçının ayrı ayrı terekenin tespiti davası açması da mümkündür. Bununla birlikte vasiyeti yerine getirme görevlisi terekenin tespitini isteyebileceği gibi Türk Medeni Kanunu 589/1 maddesindeki açık hüküm gereği mahkemece resen de bu işlem gerçekleştirilebilir.

3. Tereke Tespitinde Davalı Kimdir?

Terekenin tespiti davası basit yargılama usulüne tabidir ve delil tespiti niteliğindeki bir çekişmesiz yargı işi olduğundan dolayı hasımsız olarak açılmaktadır. Ancak dava diğer mirasçılara ihbar edilir.

4. Davada Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Türk Medeni Kanunu 589 maddesinde belirtildiği üzere delil tespiti niteliğindeki bu terekenin tespiti davasında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Terekenin tespiti davasında yetkili Mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesidir.

5. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre Var mıdır?

Terekenin tespiti davasında zamanaşımı süresi veya hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Mirasın paylaşılmasına kadar her zaman terekenin tespiti istenebilir. Ancak sürecin uzaması halinde telafisi mümkün olmayan zararlar ortaya çıkabileceğinden bu alanda çalışan bir miras avukatı desteği alınması önemlidir.

Türk Medeni Kanunu 590. Maddesinde mirasçıların veya ilgililerin ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde istemde bulunması ifadesine yer verilmiş ise de Burada öngörülen süre, terekenin tespiti yönünden bir hak düşürücü süre niteliğinde olmayıp defter tutma işleminin gecikmeksizin tamamlanması yönünde hakime yönelik bir emir niteliğindedir. Başka bir deyişle düzenleyici nitelikte bir süredir. (Kocayusufpaşaoğlu, s.567 vd.; Oğuzman, s.275; İnan, Ertaş ve Albaş, N.1537; Öztan, s.367; Antalya, N.1625.)

💰 Terekenin Tespiti Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti

Terekenin tespiti davasında Avukatlık ücreti genellikle maktu olarak belirlenmektedir. Belirlenen bu Avukatlık ücreti Avukatın kendisi tarafından emek ve mesaisine göre belirlenmektedir. Ancak belirlenecek olan Avukatlık ücreti, her yıl yayınlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında olamaz.

Terekenin tespiti davasında dava masrafları harçlar, gider avansı ve delil avansından oluşmaktadır. Terekenin tespiti davası maktu harca tabi bir davadır. Bu nedenle terekenin bedeline göre nispi harç alınmaz.  Ayrıca davanın başında tebligat ücretleri vb. giderler için belirli bir oranda gider avansı alınır. Keşif yapılması veya bilirkişi raporu hazırlanması gerekirse bu durumda delil avansı adı altında ek masraflar ödenmesi gerekebilir. Türk Medeni Kanunu 589/3 maddesi uyarınca bu masraflar ileride terekeden alınmak üzere davacı tarafından karşılanır.

Mirasın Reddi (Reddi Miras) ve Tereke Tespiti İlişkisi

Uygulamada terekenin tespiti davası yalnızca miras kalan malların aktif ve pasifiyle birlikte öğrenilmesi için veya miras davasına konu etmek için açılmamaktadır. Mirasın kabulü veya reddi konusunda kararsız olan ve terekenin borca batık olup olmadığını öğrenmek isteyen mirasçılar da terekenin tespiti davası açabilmektedir. Bu nedenle mirasçılar 3 aylık mirasın reddi süresi içerisinde mirası ret hakkını kullanmadan önce terekenin tespiti davası açabilir ve ortaya çıkan tabloya göre mirası kabul etmeye veya reddetmeye karar verebilir.

Terekenin Tespiti Davasının 3 Aylık Reddi Miras Süresine Etkisi

Türk Medeni Kanunu 607. Maddesinde: “Koruma önlemi olarak terekenin yazımı hâlinde mirası ret süresi, yasal ve atanmış mirasçılar için yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar.” Denilmiştir. Bu hükümden de anlaşıldığı üzere miras kalan malları bilmeyen ve mirası reddedip reddetmeme konusunda kararsız olan kişiler terekenin tespiti davası açarak defter tutulmasını talep etmek suretiyle hem murisin aktif ve pasif mal varlığını öğrenecekler hem de 3 aylık mirasın reddi süresini bu davanın sonuna kadar ertelemiş olacaklardır.

📌 Bilgi Notu: Burada dikkat edilmesi gereken husus terekenin tespiti ile birlikte defter tutulmasının da talep edilmesi gerektiğidir. Aksi takdirde Türk Medeni Kanunu 607. Maddesi uygulama alanı bulmaz.

🧾 Terekenin Tespiti Davası Örnek Dilekçe İndir (Word/PDF)

Aşağıda yer alan terekenin tespiti davası dilekçe örneğini word veya pdf formatında bilgisayarınıza indirerek inceleyebilirsiniz. Dilekçe örneği genel bir taslak olup, her somut olayın özelliklerine göre (banka araştırması, taşınmaz tespiti vb.) bir Miras Avukatı tarafından düzenlenmesi hak kaybını önleyecektir.

🏛️ Terekenin Tespiti Davası Emsal Yargıtay Kararları

Terekenin Tespiti Davasında tasfiye sonucu doğuracak şekilde karar verilememesi hakkında harar

📌 (Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 1.10.2014 tarihli, 2013/13009 Esas, 2014/17643 Karar sayılı kararı)

Tereke tespiti davaları delil tespiti niteliğinde olup, istihkak davası niteliğinde değildir. Bu nedenle mahkemece yapılması gereken iş terekeye ait olduğu bildirilen mal varlığı unsurlarını tespit edip deftere geçirmek, bunlardan muhafazası mümkün olmayanlar varsa satıp paraya çevrilmesini sağlamak ve menkuller için de para, döviz vb. varsa bunları tereke malvarlığı olarak bankaya yatırmak; altın vb. ziynet eşyaları varsa bunları tereke mahkemesi kasasına alıp kaydetmek; diğer eşyaları ise ilgilisine veya üçüncü bir kişiye yediemin sıfatıyla teslim etmek ve böylece tespit edilen eşyaları kararda göstermekten ibarettir. Mirasçıların tamamının oluru alınmak suretiyle tereke malvarlığı unsurlarının bir kısmının veya tamamının bir mirasçıya teslimi de mümkündür. Mirasçıların tamamının oluru alınmadan terekenin paylaştırılması sonucunu doğuracak şekilde karar verilemez

Terekenin Tespiti Davasında zamanaşımı ve hak düşürücü süre bulunmadığına dair karar

📌 (Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 13.3.2017 tarihli, 2016/5141 Esas, 2017/1918 Karar sayılı kararı)

Koruma önlemi olarak terekenin tespiti işlemi, kural olarak bir süreye bağlı olmayıp, bu önlemin alınması olanaksız veya yararsız hale gelmedikçe veya tereke paylaşılmadığı sürece istenebilir. Çünkü, koruma önlemi olarak terekenin tespiti işleminin maddi hukuk bakımından haklara ve borçlara bir etkisi bulunmamaktadır. Türk Medeni Kanununun 590/3. maddesindeki bir aylık süre, mirasçılar veya diğer ilgililer bakımından “hak düşürücü” bir süre olmayıp, aynı maddenin son fıkrasında yer alan “defter tutma işlemi gecikmeksizin tamamlanır” hükmü de dikkate alındığında, hakime yönelik bir ay içinde kendisine yapılacak başvuruları kabul etme zorunluğunu getiren bir düzenlemedir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Miras kalan malların öğrenilmesi ve terekenin tespiti işlemi için sıkça sorulan soruları sizler için derledik.