Türkiye’de borçlu olan binlerce kişinin en büyük korkusu olan “borçtan dolayı hapis yatmak” konusu, sanılanın aksine oldukça katı kurallara ve istisnalara tabidir. Anayasamızın 38. maddesi uyarınca; “Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğünü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.”

🔎 Borç Nedeniyle İcradan Hapis Cezası Var Mı? (İcra Hukuku)

Ekonomik dalgalanmaların etkisiyle icra takipleriyle muhatap olmak, günümüzde pek çok kişinin ortak endişesi haline gelmiştir. Borcunu ödemekte güçlük çeken vatandaşların aklına “Kredi borcum ödenmezse hapse girer miyim?” gibi sorular gelmektedir.

Bu konuda ciddi bir bilgi kirliliği mevcut. Özellikle borç tahsilatı için arayan bazı yetkililerin, borçlu üzerinde psikolojik baskı kurmak adına “Borcunuzu hemen ödemezseniz hakkınızda hapis kararı çıkar” gibi hukuki dayanağı olmayan ifadeler kullandığı görülmektedir. Henüz icra takibi dahi kesinleşmemiş kişilere yapılan bu uyarılar, hukuk tekniği açısından yanıltıcıdır.

1. Borç yüzünden hapis cezasının ön koşulları

İcra dosyasından hapis kararı çıkabilmesi için aşağıdaki ön koşulların gerçekleşmesi şarttır:

• Kesinleşmiş icra takibi: Hapis riski doğabilmesi için öncelikle icra takibinin kesinleşmiş olması ve borçluya yasal sürelerin tanınmış olması gerekir.
• Yükümlülüklerin ihlali: Borçluya, hapis cezası, borcu olduğu için değil; mal beyanında bulunmadığı, nafaka borcunu aksattığı veya icra dairesinde verdiği ödeme taahhüdünü (sözünü) yerine getirmediği için verilir.

2. Hangi durumlarda icra ceza davası açılabilir ve hapis cezası çıkabilir?

İcra ve İflas Kanunu’nun 331. maddesi ve devamında düzenlenen “Cezai Hükümler” borcunu ödemeyen her bireyin hapse gireceği anlamına gelmez. Hukuk sistemimizde genel kural; sadece borcun ödenememesi nedeniyle hapis cezası verilemeyeceğidir. Ancak, icra süreci devam ederken borçlunun yasaya aykırı tutumları veya belirli borç türleri istisna teşkil edebilir.

İcra takibi sırasında şikayet üzerine hapis cezası (tazyik hapsi) riski doğuran temel eylemler şunlardır:

• Mal kaçırma kastı: Alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla mal varlığını gizlemek veya elden çıkarmak.
• Gerçeğe aykırı beyan: Mal varlığı olduğu halde icra dairesine “hiçbir malım yok” şeklinde yanıltıcı bildirimde bulunmak.
• Mal ve kazanç değişikliğini bildirmemek: İcra takibi sürerken işe girmek veya bir miras kalması gibi ekonomik değişimleri icra müdürlüğüne bildirmemek.
• Taahhüdü ihlal: İcra dairesinde verilen resmi ödeme sözüne (taksit planına) uymamak.
• Nafaka borcunun ödenmemesi: Aile hukukundan doğan bu borç tipinde, güncel taksitlerin ödenmemesi doğrudan hapis nedenidir.
• Çocuk teslimi ve taşınmaz tahliyesi emrine aykırılık: Mahkeme kararıyla verilen çocuk teslimi kararına uymamak veya icra yoluyla boşaltılan taşınmaza izinsiz tekrar girilmesi durumları.

3. İcra hukukundaki tazyik hapsi (Zorlama hapsi) nedir? Adli hapis cezasından farkları

Borçla ilgili süreçlerde karşımıza çıkan hapis türü, Türk Ceza Kanunu’ndaki klasik hapis cezalarından farklı olan Tazyik Hapsidir. Bir diğer adıyla “zorlama hapsi” olarak da bilinen bu yaptırımın temel amacı, borçluyu cezalandırmak değil; kanuni yükümlülüğünü (borcu ödeme, nafaka yatırma veya mal beyanında bulunma) yerine getirmeye zorlamaktır.

Tazyik hapsini diğer hapis cezalarından ayıran temel özellikler şunlardır:

• Süreli ve sınırlıdır: İcra hukukundan kaynaklı tazyik hapsi en fazla 3 aya kadar verilebilir. Borçlu, borcunu ödediği veya yükümlülüğünü yerine getirdiği anda (hapis süresi dolmasa bile) derhal tahliye edilir.
• Adli sicil (Sabıka) kaydına işlemez: Tazyik hapsi bir disiplin hapsidir. Bu nedenle kişinin sabıka kaydında görünmez ve memuriyete veya iş hayatına engel teşkil etmez.
• Erteleme ve para cezasına çevirme yoktur: Normal hapis cezalarının aksine tazyik hapsi; adli para cezasına çevrilemez, ertelenemez veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) konu edilemez.
• Şikayete bağlıdır: Mahkeme kendiliğinden işlem yapamaz; alacaklının İcra Ceza Mahkemesi’ne şikayette bulunması şarttır.

📌 Bilgi Notu: Tazyik hapsi bir “ceza” değil, hukuki bir “zorlama” aracıdır. Yükümlülük (Borcun ödenmesi, mal beyanında bulunma vb.) yerine getirildiği an yaptırım sona erer.

Kredi ve Kredi Kartı Borçlarında Hapis Riski Var mı?

Kredi kartı borcu veya bireysel/ticari kredi borçları, kişi ve banka arasındaki bir sözleşmeye dayanır. Bu nedenle, yukarıda sayılan istisnai durumlar olmadığı sürece, sadece borcun ödenmemesi durumunda hapis cezası verilmesi hukuken mümkün değildir.

• Hapis cezası olmayan durumlar: Kredi kartı borcu, bireysel veya ticari kredi borçları ödenmemesi.
• Uygulanan yaptırımlar: Maaş haczi, taşınır/taşınmaz mal haczi ve banka hesaplarına bloke konulması gibi her türlü cebri icra işlemi.
• Tazyik hapsi uygulanabilecek durumlar: Bu borçlar nedeniyle başlatılan icra takibinden sonra borçlunun mal beyanında bulunmaması veya icra müdürlüğünde resmi ödeme taahhüdü vermesine rağmen taahhüde uymaması gibi durumlarda alacaklının şikayeti üzerine zorlama hapsi uygulanabilir.

⚠️ Hangi Durumlarda Hapis Riski Var? (Tablolu Özet Anlatım)

İcra sürecinde karşılaşılan her borç ve yükümlülük ihlali aynı hukuki yaptırımlara tabi değildir. Aşağıdaki tabloda, güncel mevzuata göre hangi durumlarda hapis riskinin doğabileceğini ve bu riskin hangi yasal şartlara bağlı olduğunu hızlıca inceleyebilirsiniz.

Borç veya İşlem Türü	Hapis Riski Var Mı?	Şartı Nedir?
Kredi kartı borcu ödenmemesi	Hayır	Sadece haciz uygulanır.
Bireysel/Ticari Kredi borcu ödenmemesi	Hayır	Sadece haciz uygulanır.
Nafaka ödenmemesi	Evet	Ödenmeyen her ay için şikayet.
Çek borcu ödenmemesi	⚠️Kısmen	Çekte adli para cezası ödenmezse hapis.
Senet borcu ödenmemesi	Hayır	Sadece haciz uygulanır.
Resmi taahhüt ihlali	Evet	İcra dairesindeki resmi ödeme taahhüdüne uyulmaması ve şikayet
Mal beyanında bulunmama	Evet	İcra takibinden sonra, yasal süre içinde mal beyanında bulunmama ve şikayet
Mal varlığındaki veya gelirdeki artışın bildirilmemesi	Evet	Mal beyanından sonra yeni bir işe girme, taşınmaz veya araç edinme gibi durumların bildirilmemesi ve şikayet

🛑 Mal Beyanında Bulunmama Suçu Nedir? Tazyik Hapsi Cezası

Halk arasında “mal beyanında bulunmama suçu” olarak bilinen bu durum, aslında İcra ve İflas Kanunu uyarınca düzenlenen bir tazyik (zorlama) hapsi yaptırımıdır. Yasalarımız, borçlunun mal varlığını gizlemesini engellemek ve alacaklının haklarına ulaşmasını sağlamak amacıyla bu disiplin hapsini öngörmüştür. Borçlu, icra dairesinin bildirimine rağmen hem borcu ödemez hem de sessiz kalırsa, özgürlüğünden mahrum kalma riskiyle karşı karşıya kalır.

1. Mal beyanında bulunmamanın hukuki sonucu: 3 aya kadar hapis

İcra ve İflas Kanunu’nun 76. maddesi uyarınca; yasal süre içerisinde mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının şikayeti üzerine icra mahkemesi hakimi tarafından beyanda bulununcaya kadar hapisle tazyik olunur.

• Süre sınırı: Bu hapis cezası bir defaya mahsustur ve en fazla 3 ay uygulanabilir.
• Derhal tahliye şartı: Bu cezanın temel amacı borçluyu beyan vermeye zorlamaktır. Borçlu, hapse girdikten sonra dahi mal beyanını sunduğu anda derhal tahliye edilir.

📌 Bilgi Notu: Yasal süre içinde mal beyanında bulunmayan borçlu, tazyik hapsi çıktıktan, hatta hapis cezasının infazı için tutuklama gerçekleştikten sonra dahi mal beyanında bulunabilir. Beyan verildiği an hapis cezası düşer ve tahliye süreci başlar. Ancak yasal süre geçtikten sonra yapılan bildirimler sizi hapisten kurtarsa da ekonomik olarak zarara uğratır; Asıl dosya borcuna, icra ceza mahkemesindeki yargılama giderleri ve Avukatlık ücreti eklenir.

2. İcra müdürlüğüne mal beyanı nasıl yapılır?

Mal beyanı, icra takibinin başlatıldığı icra dairesine yazılı bir dilekçe ile veya bizzat giderek sözlü (şifahen) bildirimle yapılır. Ancak uygulamada ispat kolaylığı açısından yazılı dilekçe verilmesi tavsiye edilir.

• Farklı şehirde olanlar için muhabere yolu: Eğer ikamet ettiğiniz şehirden farklı bir yerdeki icra dairesinden ödeme emri aldıysanız, beyanda bulunmak için o şehre gitmenize gerek yoktur. Hukuk sistemimizdeki muhabere yolu sayesinde bulunduğunuz yerdeki adliyeden işlem yapabilirsiniz.
• Örnek senaryo: Samsun’da yaşıyorsunuz ancak Amasya İcra Dairesi’nden size bir tebligat geldi. Bu durumda yapmanız gerekenler şunlardır:
  • Dilekçe başlığınızı “Amasya İcra Müdürlüğü’ne Gönderilmek Üzere Samsun İcra Müdürlüğü’ne” şeklinde yazın.
  • Bu dilekçeyi Samsun Adliyesi’ndeki icra müdürlüğüne teslim edin.
  • Dilekçenizi Samsun’daki memura teslim ettiğiniz tarih, Amasya’daki dosyaya bildirim yaptığınız tarih olarak kabul edilir. Böylece yol masrafı yapmadan yasal sürenizi korumuş ve hapis riskini bertaraf etmiş olursunuz.

3. Hiçbir mal varlığı olmayanlar da mal beyanında bulunmalı mı?

Evet, bu konuda yapılan en büyük yanlış “malım yoksa bildirmeme gerek yok” düşüncesidir. Kanun, mal varlığının miktarından bağımsız olarak bildirim yükümlülüğünü esas alır.

• Üzerinizde kayıtlı hiçbir taşınır, taşınmaz veya gelir bulunmasa dahi; yasal süresi içinde “hiçbir malım ve gelirim yoktur” şeklinde beyan vermelisiniz.
• Beyan verilmemesi durumunda, gerçekten bir malınız olmasa dahi hapis riskiyle karşılaşırsınız.

📜 4. Mal beyanı dilekçe örneği – Word/PDF İndir

İcra dairesine sunacağınız beyan, mevcut ekonomik durumunuzu tam ve doğru yansıtmalıdır. Yanlış veya eksik beyanda bulunmak hukuki sorumluluk doğurabilir. Aşağıda, durumunuza uygun olan dilekçe şablonunu seçerek özelleştirebilirsiniz.

4.1. Hiçbir mal varlığı ve geliri olmayan borçlular için mal beyanı örneği

Üzerinize kayıtlı herhangi bir taşınır/taşınmaz mal bulunmuyorsa veya düzenli bir kazancınız yoksa bu dilekçe örneğini kullanabilirsiniz. Unutmayın; bildirecek bir varlığınızın olmaması, beyan yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz.

4.2. Mal varlığı ve geliri bulunan borçlular için mal beyanı örneği

Maaş, araç, gayrimenkul veya üçüncü kişilerde alacağı bulunan borçluların kullanması gereken şablondur. Bu dilekçede, borca yetecek miktardaki varlıklarınızı (türü, mahiyeti ve vasıflarını belirterek) sıralamanız ve varsa geçim kaynaklarınızı bildirmeniz gerekmektedir.

🛑 Mal Beyanından Sonraki Değişimlerin Bildirilmemesi ve Disiplin Hapsi

Mal beyanında bulunmuş olmanız, sorumluluğunuzun sona erdiği anlamına gelmez. Kanun, takibin devam ettiği süre boyunca borçlunun mali durumundaki olumlu gelişmelerin şeffaf bir şekilde icra dosyasına yansıtılmasını bekler.

1. Yeni kazançları bildirmemenin yaptırımı(İİK 339)

İcra takibi devam ederken yeni bir işe girmeniz, araç veya taşınmaz edinmeniz durumunda bu gelişmeyi 7 gün içinde icra dairesine bildirmeniz gerekir. Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde alacaklının şikayetiyle şu yaptırımlar uygulanır:

• 10 güne kadar hapis: Edinilen yeni mal veya kazanç halen borçlunun elindeyse uygulanır.
• 1 aya kadar hapis: Eğer borçlu, bu yeni kazancı veya malı bildirmeyip bir de elinden çıkarmışsa ceza üst sınırı bir aya yükselir.

2. Önemli fark: Neden bu durum mal beyanı vermemekten daha tehlikeli?

Mal beyanı vermemekle mal varlığındaki artışı bildirmemek arasında çok kritik bir ayrım bulunmaktadır. Mal beyanında bulunmayan kişi, hapse girse bile beyan verdiği an tahliye edilir. Ancak İİK 339 kapsamında mal varlığındaki artışı bildirmeyen borçlunun yükümlülüğünü sonradan yerine getirmesi (yani mal varlığındaki artışı bildirmesi) cezayı düşürmez. Cezanın düşmesinin tek yolu icra takibine konu olan borcun tamamen ödenmesidir.

🛑 Taahhüdü İhlal Suçu: İcrada Verilen Ödeme Sözünü Tutmamanın Cezası

İcra takibi sırasında borcun taksitlendirilmesi amacıyla borçlunun icra dairesi huzurunda verdiği ödeme sözüne taahhüt, bu sözün tutulmamasına ise taahhüdü ihlal denir. Diğer borç durumlarından farklı olarak taahhüdü ihlal, doğrudan hapis yaptırımıyla sonuçlanabilen ciddi bir hukuki süreçtir.

📌 Bilgi Notu: Alacaklı ve borçlu arasında icra müdürlüğü dışında haricen yapılan sözlü veya yazılı ödeme/taksitlendirme anlaşmaları İİK 340 maddesi kapsamında hukuki taahhüt sayılmaz. Bu anlaşmalar borcu yapılandırabilir ancak anlaşmanın ihlali hapis cezası sonucunu doğurmaz.

1. Taksitlerin ödenmemesi halinde hapis cezası (İİK 340)

İcra ve İflas Kanunu’nun 340. maddesi uyarınca; makul bir sebep olmaksızın ödeme şartını (taahhüdünü) ihlal eden borçlu, alacaklının şikayeti üzerine cezalandırılır.

• Ceza süresi: İcra mahkemesi tarafından borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsine hükmedilir.
• Borcun ödenmesi halinde tahliye: Borçlu, ihlal ettiği taksit miktarını (faizi ile birlikte) veya toplam borcu ödediği takdirde ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar ve tahliye gerçekleşir.

2. İcrada taahhüt nasıl verilir? (İki farklı yöntem)

Borcunuzu yapılandırmak ve haciz işlemlerini durdurmak için iki şekilde taahhüt verebilirsiniz:

1. Alacaklı ile anlaşarak (Rızai taahhüt): Alacaklı veya vekili ile icra dairesinde bir araya gelerek bir ödeme planı oluşturabilirsiniz. Bu yöntemin geçerli olması için alacaklı tarafın planı açıkça kabul etmesi şarttır.
2. Borçlunun yasal hakkını kullanmasıyla (İİK 111 Taksitlendirmesi): Alacaklının rızası olmasa dahi, borcun en az dörtte birini peşin ödeyip kalanını en fazla 3 taksite bölerek yasal taksitlendirme hakkınızı kullanabilirsiniz. Şartlar tam ise icra müdürü bu talebi kabul etmek zorundadır.

3. Bir taahhüdün geçerli olması için gereken şartlar

Her “ödeme sözü” hapis cezasıyla sonuçlanmaz. Bir taahhüdün hapis cezasına konu olabilmesi için şu teknik detayların tutanakta eksiksiz yer alması gerekir:

• Borç miktarının (ana para, faiz, masraf, vekalet ücreti) net şekilde hesaplanıp dökümünün yapılması,
• Taksit miktarlarının ve ödeme tarihlerinin gün-ay-yıl olarak açıkça yazılması,
• İcra harç ve masraflarının kimin tarafından ödeneceğinin belirtilmesi.

📌 Bilgi Notu: Taahhüt tutanağında yapılacak en küçük bir hesap hatası veya tarih eksikliği, taahhüdü “geçersiz” kılar. Bu durum borçlu için hapis riskini ortadan kaldırsa da alacaklı için tahsilat sürecini aksatabilir.

🛑 Nafaka Borcunun Ödenmemesi ve Nafaka Hapsi (İİK 344)

Aile hukukundan doğan borçlar, devlet tarafından özel olarak korunur. Bu nedenle nafaka borcu, borçlunun şahsi mal varlığıyla değil, doğrudan özgürlüğüyle sorumlu tutulabileceği nadir alanlardan biridir. Nafaka borcunu ödemeyen kişi hakkında, alacaklının şikayeti üzerine tazyik hapsi kararı verilir.

1. Nafaka ödenmezse kaç gün hapis cezası verilir?

İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca; nafaka ödeme kararına uymayan borçlu, alacaklının şikayeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılır. Bu hapis cezası ertelenemez ve paraya çevrilemez.

• Şartlar: Hapis kararının çıkması için icra takibinin kesinleşmiş olması ve en az bir aylık nafaka borcunun ödenmemiş olması gerekir. Şikayet hakkı, tek seferde en fazla 3 aylık nafaka borcu için kullanılabilir. Devam eden ödeme ihlallerinde tekrar şikayet gerekir.
• Tahliye koşulu: Borçlu, hapse girdikten nafaka borcunu öderse derhal tahliye edilir.

2. Nafaka hapsi kararına karşı ne yapılabilir?

Nafaka borçlusu, hakkında hapis kararı çıkmaması veya çıkan kararın iptali için belirli hukuki savunmalar yapabilir:

• Zamanaşımı: Nafaka hapsi şikayeti, borcun doğumundan itibaren 3 aylık hak düşürücü süreye tabidir. Bu süre geçtikten sonra yapılan şikayetler reddedilir.
• Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası: Mali durumu kötüleşen borçlu, nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açabilir. Bu durumda icra mahkemesi tazyik hapsinin uygulanmasını dava sonuna bırakabilir.

3. Birikmiş nafaka borcu için hapis cezası verilir mi?

Yargıtay uygulamalarına göre; nafaka hapsi kararı güncel nafaka borçları için verilir. Geçmişe dönük “birikmiş nafaka” alacakları, adi alacak hükmünde sayıldığı için ödenmemesi doğrudan hapis cezasına neden olmaz. Ancak yukarıda sayılan mal beyanında bulunmama, taahhüdü ihlal vb. uygulamalar sonrasında borçlunun yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda birikmiş nafaka borcu için tazyik hapsi uygulanması söz konusu olabilir.

⚖️ Hapis Yatmak Borcu Siler mi? Tazyik Hapsi Sonrası Süreç

İcra hukukunda en çok karıştırılan konulardan biri, hapis cezasının borcu sona erdirip erdirmediğidir. Net bir şekilde ifade etmek gerekir ki; ister mal beyanında bulunmama ister nafaka veya taahhüdü ihlal nedeniyle olsun, hapis yatmak borcu ortadan kaldırmaz.

1. Tazyik hapsi bir ceza değil, zorlama tedbiridir

Hukuk sistemimizde tazyik hapsi, borçluyu bir yükümlülüğü yerine getirmeye (beyan verme, ödeme sözünü tutma vb.) zorlamak için uygulanan bir disiplin işlemidir. Bu nedenle:

• Borç silinmez: Hapis süresini tamamlamış olsanız dahi asıl borç, işleyen faizler ve icra masrafları ile birlikte aynen devam eder.
• Haciz işlemleri durmaz: Siz hapisteyken veya hapisten çıktıktan sonra alacaklı taraf haciz işlemlerine devam edebilir.
• Tekrar hapis riski: Bazı durumlarda (örneğin nafaka borcunun ödenmemeye devam etmesi), takip eden aylarda borcun ödenmemesi nedeniyle yeniden hapis kararı çıkması mümkündür.

📌 Bilgi Notu: “Hapsi yattım, borcum bitti” diyerek icra dosyasını takipsiz bırakmak, ileride banka hesaplarınıza veya maaşınıza beklenmedik bir haciz gelmesine neden olabilir. Hapis sonrası mutlaka dosyanın güncel durumunu UYAP üzerinden kontrol etmelisiniz.

2. Borçtan kurtulmanın tek yolu: Ödeme ve ibra

Tazyik hapsi sona erdikten sonra borç yükünden ve yeni hapis risklerinden tamamen kurtulmak için şu yollar izlenmelidir:

1. Anlaşma ve ibra protokolü: Alacaklı tarafla haricen anlaşarak borcun ödendiğine dair “İbraname” alınması ve icra dosyasına sunulması.
2. İcraya ödeme ve dosyanın kapatılması: Borcun, tüm ferileriyle (faiz, harç, vekalet ücreti) icra dairesine ödenerek dosyanın infazen kapatılması.

---

🛑 Karşılıksız Çek Hapsi ve Adli Para Cezası

5941 sayılı Çek Kanunu çerçevesinde düzenlenen karşılıksız çek, diğer borç türlerinden farklı olarak ağır yaptırımlara tabidir. Borç nedeniyle hapis yasağının en somut istisnalarından biri karşılıksız çek düzenlemektir. Güncel mevzuata göre, süresinde ibraz edilen bir çekin karşılıksız çıkması durumunda çekle düzenleme ve çek hesabı açma yasağının yanı sıra hürriyeti bağlayıcı cezalar devreye girmektedir.

1. Karşılıksız çek düzenleme suçunun cezası nedir?

Çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin (alacaklının) şikayeti üzerine her bir çekle ilgili olarak adli para cezasına hükmedilir.

• Cezanın miktarı: Bu adli para cezası, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz.
• Hapse dönüşme süreci: Hükmedilen adli para cezası ödenmediği takdirde, bu ceza kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrilir. Yani çek borcu için verilen para cezası ödenmezse, borçlu hapse girer (Çek Kanunu 5/11).

2. Çek hapsinden kurtulmak mümkün mü? (Şikayetten vazgeçme ve borcu ödeme)

Karşılıksız çek nedeniyle yargılanan veya hüküm giyen kişi için kurtuluş yolu borcun ödenmesinden geçer:

1. Borcun ödenmesi: Çek bedelinin faizi ve masraflarıyla birlikte tamamen ödenmesi durumunda ceza tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar.
2. Şikayetten vazgeçme: Alacaklı ile anlaşılması ve alacaklının şikayetini geri çekmesi halinde dava düşer, kesinleşmiş ceza varsa infazı durdurulur.
3. Etkin pişmanlık: Soruşturma veya kovuşturma aşamasında yapılan kısmi ödemeler, cezada indirim sonucunu doğurur.

3. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı

Adli para cezası veya hapis cezasına ek olarak, mahkeme tarafından borçlu hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verilir. Bu yasak; kişinin mevcut tüm çek hesaplarının kapatılmasını ve yeni bir çek defteri almasının engellenmesini kapsar. Yasaklılık durumu, çek bedelinin ödenmesinden veya cezanın infazından belirli bir süre sonra kaldırılabilir.

✅ Borçtan Dolayı Hapse Girmemek İçin Ne Yapılmalı?

İcra takibiyle karşı karşıya kalmak tek başına bir hapis nedeni değildir. Yasalarımız, borçluyu sadece “borcu olduğu için” değil, “icra prosedürlerini kötüye kullandığı” veya “yasal yükümlülüklerini yerine getirmediği” için cezalandırır. Hapis riskini tamamen ortadan kaldırmak için şu adımları izlemelisiniz:

• Yasal süreleri asla kaçırmayın: İcra dairesinden gelen ödeme emrine karşı yasal haklarınızı kullanmak için genellikle 7 günlük bir süreniz vardır. Bu süre zarfında:
  • Borca bir itirazınız varsa dilekçenizi sunun.
  • İtirazınız yoksa, mutlaka mal beyanında bulunun. Hiçbir mal varlığınız olmasa dahi bu beyanı vermek sizi tazyik hapsi riskinden doğrudan kurtarır.
• Ödeyemeyeceğiniz taahhütlerin altına imza atmayın: Hapis riskinin en yüksek olduğu alan “Taahhüdü İhlal”dir. Haciz baskısı nedeniyle, mali durumunuzu zorlayacak ödeme sözleri vermekten kaçının. Yerine getirilmeyen her resmi taahhüt, size 3 aya kadar hapis cezası olarak dönebilir. Sadece ödeyebileceğiniz rakamlar üzerinden protokol yapın.
• Nafaka borçlarını aksatmayın: Eğer üzerinizde birden fazla borç varsa, hukuki önceliğinizi nafaka borçlarına verin. Diğer borçlar için genellikle haciz işlemleri uygulanırken, nafaka borcunun bir aylık aksatılması dahi doğrudan hapis şikayetine konu olabilir.
• E-Devlet ve UYAP Vatandaş Portalı’nı düzenli kontrol edin: Tebligatların elinize ulaşmaması sizi hapis riskinden korumaz. Adres değişikliğinin zamanında bildirilmemesi veya muhtara tebligat yapılması durumlarında mağdur olabilirsiniz. Bu tarz durumlarla karşılaşmamak için belirli aralıklarla UYAP Vatandaş Portalı üzerinden adınıza açılmış icra, hukuk veya ceza davası olup olmadığını kontrol edin.
• Profesyonel hukuki destek alın: İcra hukuku, şekil şartlarına ve sıkı sürelere bağlı bir alandır. Hapis kararı çıktıktan sonra itiraz etmek çok daha zordur. Karar kesinleşmeden önce bir avukat aracılığıyla süreci yönetmek, dosyadaki hesap hatalarını veya usul eksikliklerini tespit ederek hapis kararının önüne geçmenizi sağlar.

---

❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Borç yüzünden hapis cezası olabilecek durumlar ve şartları konusunda sıkça sorulan soruları ve cevaplarını sizler için derledik.