Bir yakının kaybedilmesiyle başlayan zorlu sürece, ne yazık ki resmi makamlar nezdinde yürütülmesi gereken pek çok hukuki prosedür eşlik eder. Bu prosedürlerin en başında mirasçılık belgesi, yani hukuk literatüründeki adıyla veraset ilamı gelmektedir. Tapuda intikal işlemlerinin gerçekleştirilmesi gibi miras bırakanın (muris) mal varlığı üzerinde işlem yapabilmek için bu belgenin temini yasal bir zorunluluktur.

Peki, mirasçılık belgesi tam olarak nedir? Noterlerden mi yoksa mahkemeden mi alınması daha mantıklıdır? Bu yazımızda, kafa karışıklığına yer bırakmayacak şekilde veraset ilamı sürecini tüm detaylarıyla ele alıyor ve inceleyebilmeniz için örnek veraset ilamı belgesi paylaşıyoruz. Ayrıca word ve PDF formatında sunduğumuz güncel başvuru dilekçesi örneği ile okuyuculara katkı sağlamayı amaçlıyoruz.

🔎 Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nedir?

Bir kimsenin vefatı ile birlikte aktif ve pasif tüm malvarlığı başka bir deyişle terekesi yasal mirasçılara kalır. Yasal mirasçıların mirasa konu mal ve hakları kullanmaları ve tasarrufta bulunmaları için mirasçı olduklarını ve miras payı oranlarının ne olduğunu ispat etmeleri gerekir.

Veraset ilamı (Mirasçılık belgesi),  miras bırakan kişinin yani murisin vefat etmesi ile birlikte geriye kalan yasal mirasçılarının kimler olduğunu ve bu mirasçıların terekeye (kalan mirasa) hangi oranda hissedar olduğunu gösteren bir belgedir. Bu belge olmadan, resmi makamlar huzurunda miras kalan mallarla ilgili işlem yapılması ve bu mallar üzerinde tasarruf yetkisinin kullanılması mümkün değildir.

🏛️ Mirasçılık Belgesi Nereden ve Nasıl Alınır?

2011 yılı öncesinde yalnızca Sulh Hukuk Mahkemelerinden alınabilen mirasçılık belgesi artık üç farklı yerden temin edilebilmektedir:

1. Noterler: Türk Medeni Kanununda yapılan değişiklik ile birlikte mirasçılık belgesinin noterden alınması da mümkün hale geldi. Bu kapsamda herhangi bir noterden mirasçılık belgesi alınabilir.
2. Sulh Hukuk Mahkemeleri: Mirasçılardan herhangi birisinin ikamet adresindeki veya murisin son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesinden alınabilir.
3. E-Devlet: 2018 yılında hizmete giren E-devlet üzerinden Veraset ilamı sorgulama bölümünden de daha önce diğer mirasçılar tarafından çıkarılan mirasçılık belgelerinin görüntülenmesi mümkündür.

📜 Güncel Veraset İlamı Örneği: Mirasçılık Belgesi Nasıl Görünür?

Aşağıda, bir mirasçılık belgesinde yer alması gereken temel bilgileri içeren örnek veraset ilamı (mirasçılık belgesi) yer almaktadır. Bu belgede miras bırakanın kimlik bilgileri, mirasçıların T.C. kimlik numaraları ve yasal miras payları (örneğin; 1/4, 3/4 gibi oranlar) net bir şekilde belirtilir.

Mirasçılık Belgesini Kimler Talep Edebilir?

Kimlerin mirasçılık belgesi talep edebileceği farklı kanunlarda düzenlenmiştir. Yasal mevzuata göre belirlenen bu kişiler bizzat veya vekili aracılığıyla bu belgeyi talep edebilirler. 

• Yasal mirasçılar: TMK 598/1 maddesi uyarınca yasal mirasçılar talep edebilir.
• Atanmış mirasçılar: TMK 598/2 maddesi uyarınca ölüme bağlı tasarruf ile atanmış mirasçılar talep edebilir.
• Vasiyet alacaklısı: TMK 598/2 maddesi uyarınca vasiyetname ile kendisine belirli mal vasiyet edilen vasiyet alacaklısı talep edebilir.
• Murisin alacaklıları: İcra ve İflas Kanunu uyarınca yetki almak suretiyle murisin alacaklıları talep edebilir.
• Mirasçıların alacaklıları: İcra ve İflas Kanunu uyarınca yetki almak suretiyle mirasçıların alacaklıları talep edebilir.
• Mahkemenin yetkilendirdiği kişiler: HMK uyarınca vefat eden tarafların mirasçılarını davaya dahil etmek ve taraf teşkilini sağlamak amacıyla mahkemenin yetki verdiği kişiler talep edebilir.

Veraset İlamı Almak İçin Gerekli Belgeler

Mirasçılık belgesi başvurusu, usulüne uygun belgelerle yapıldığında oldukça hızlı sonuçlanan bir işlemdir. Bu nedenle aşağıda sayılan belgeleri hazırlamanız süreci hızlandıracaktır.

• T.C. Kimlik kartı: Başvuruyu yapacak olan mirasçının geçerli kimlik belgesi, pasaportu veya mavi kartı.
• Ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği: Miras bırakanın vefat ettiğini kanıtlayan resmi belge. (E-devletten alınan nüfus kayıt örneği genellikle yeterlidir; sistem üzerinden çoğu zaman otomatik olarak görülmektedir).
• Veraset ilamı talep dilekçesi: Sulh Hukuk Mahkemesine yapılacak başvurularda gereklidir.

📌 Bilgi notu: Birçok Sulh Hukuk Mahkemesi, -UYAP sisteminden nüfus kayıt örneğine ulaştığı için- sadece veraset ilamı talep dilekçesi ile işlemi kabul etmektedir. Ancak dilekçe teslimi sırasında kimlik bulundurmak ve dilekçe ekinde nüfus kayıt örneği eklemek olası gecikmeleri önceleyecektir.

❗ Veraset İlamı Çıkartırken Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Detaylar

Mirasçılık belgesi almak her ne kadar basit bir evrak temini gibi görünse de, bazı özel durumlarda süreç karmaşık bir hal alabilir. Bu nedenle işlemlerinizi başlatmadan önce şu kritik detayları göz önünde bulundurmalısınız:

1. Noterin belge veremediği istisnai durumlar

Mirasçılık belgesi en hızlı şekilde noterlerden alınır. Bu nedenle işlerini bir an önce halletmek isteyen kişiler Sulh Hukuk Mahkemesini beklemek istemez. Ancak aşağıdaki durumlarda noterden veraset ilamı alamazsınız. Bu tarz durumlarda Sulh Hukuk Mahkemesi tercih edilmelidir.

• Yabancılık unsuru: Mirasçılardan birinin yabancı uyruklu olması, vatandaşlıktan çıkarılması birden çok vatandaşlığının olması
• Soybağı sorunları: Muris ile mirasçılık belgesi talep eden kişi arasında soy bağının tespit edilememesi veya Nüfus kayıtlarının net olmaması.
• Vasiyetname varlığı: Miras bırakanın vasiyetname bırakmış olması
• Evlatlık durumu: Mirasçılık ilişkisinin yapay hısımlık durumundan kaynaklanması.
• Gaiplik durumu: Miras bırakan veya mirasçılardan herhangi biri hakkında gaiplik kararı verilmiş olması
• Birlikte ölüm karinesi: Miras bırakan ile mirasçılardan herhangi birisinin aynı gün vefat etmesi

2. Reddi miras durumunun belgeye etkisi

Mirasçılardan biri, mirası kayıtsız şartsız reddetmişse, bu durum veraset ilamında belirtilmelidir. Reddi miras yapan mirasçı, veraset ilamında “mirası reddetmiş” olarak görünür ve onun payı, sanki o kişi ölmüş gibi onun altsoyuna veya mirasçılara geçer.

3. Terekenin Borca Batık Olma Riski

Veraset ilamı almak, kural olarak mirasın kabulü anlamına gelmez. Ancak bu belgeyi kullanarak miras bırakana ait bir mal varlığının satılması veya bankadaki parasının çekilmesi gibi işlemler yapmak, mirasın “zımnen kabulü” sayılır. Eğer murisin (ölen kişinin) borçları mal varlığından fazlaysa, herhangi bir işlem yapmadan önce bir hukukçuya danışmanız, borçlardan şahsi mal varlığınızla sorumlu olmamanız adına hayati önem taşır.

Vasiyetname Varsa Veraset İlamı Nasıl Alınır?

Murisin vefat etmeden önce düzenlemiş olduğu vasiyetnamede atanmış mirasçı varsa veya belirli mal vasiyeti yapılmışsa bu kişilerin hak sahibi olduğunu gösterir bir belge almaları mümkündür. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır.

1. Bir aylık bekleme süresi

Vasiyet alacaklısı ve atanmış mirasçı hakkında düzenlemeler içeren Türk Medeni Kanunu 598/2 maddesi şu şekildedir:

Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa mirasçılar veya başka vasiyet
alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe,
lehine tasarrufta bulunulan kimseye, sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı
olduğunu gösteren bir belge verilir.

Buradaki bir aylık süre içerisinde mirasçıların vasiyetnamenin iptali veya tenkis gibi davalar açması durumunda terekenin paylaşım kuralları değişebileceği için atanmış mirasçının ve vasiyet alacaklısının 1 aylık süre geçtikten sonra bu belgeleri talep edebileceği düzenlenmiştir.

📌 Bilgi Notu: Mirasçılar tarafından vasiyetnamenin iptali veya tenkis gibi davalar bu bir aylık süre geçtikten sonra da açılabilir. Çünkü bu davalar için ön görülen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler daha uzundur. Bu davaların bir aylık süre içerisinde açılmasının önemi, atanmış mirasçıya ve vasiyet alacaklısına hak sahipliği belgesi verilmesini engellemesidir. Yoksa bir ay geçtiğinde vasiyetnameye ilişkin dava hakları sona ermez.

2. Atanmış mirasçı hakları

TMK 646/1 maddesinde “Yasal mirasçılar, gerek kendi aralarında, gerek atanmış mirasçılarla birlikte mirası aynı kurallara göre paylaşırlar.” denilmiş ve atanmış mirasçıların tıpkı yasal mirasçılar gibi doğrudan hak sahibi oldukları belirtilmiştir. Bu kapsamda vasiyetnamedeki atanmış mirasçı TMK 598/2 maddesinde belirtilen bir aylık süre geçtikten sonra atanmış mirasçı olduğunu ve dolayısıyla terekede hak sahibi olduğunu gösteren bir belge alabilecektir. Bu belge ile kural olarak yasal mirasçıların yapabileceği tüm işlemleri yapabilecektir.

3. Vasiyet alacaklısı hakları

Vasiyetname ile lehine belirli mal vasiyeti bulunan vasiyet alacaklısı, TMK 598/2 maddesinde belirtilen bir aylık süre geçtikten sonra vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge alabilecektir. Ancak vasiyet alacaklısının durumu atanmış mirasçının durumundan farklıdır. Vasiyet alacaklısı sadece tereke içerisindeki belirli bir mal veya hak için kişisel alacak hakkına kavuşur. Bu alacak hakkının gereğinin yapılması için veraset ilamında isimleri ve kimlik numaraları yazan ilgili mirasçılardan talepte bulunur; Mirasçılar vasiyetin yerine getirilmesini sağlamazlar ise bu durumda vasiyet alacaklısı Asliye Hukuk Mahkemesinde Vasiyetnamenin Tenfizi (vasiyetnamenin yerine getirilmesi) davası açarak alacağına kavuşur. 

Veraset İlamının İptali Davası Nasıl Açılır? | Mirasçılık Belgesine İtiraz

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi), mirasçıları ve miras paylarını gösteren ve aksi ispat edilene kadar ilgili kişiler lehine hüküm ifade eden resmi bir belgedir. Dolayısıyla aksi her zaman ispat edilebilir. Nitekim Türk Medeni Kanununun 598/3 maddesinde “Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir” denilmektedir. Bu kapsamda herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın veraset ilamının (mirasçılık belgesinin) iptali davası açılabilir. ⚖

Veraset ilamı düzenlenmesi çekişmesiz yargı işi olarak kabul edilse de veraset ilamının iptali davası çekişmeli bir dava olarak kabul edilir.  Bu dava, murisin son yerleşim yerindeki veya mirasçılardan herhangi birinin ikamet ettiği yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesinde açılabilir.

📜 Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Dilekçe Örneği: Word ve PDF İndir

Mirasçılık belgesi alabilmek için Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yapılacak başvurularda, usulüne uygun hazırlanmış bir dava dilekçesi kullanılmalıdır. Hatalı hazırlanan dilekçeler, sürecin uzamasına veya başvurunun reddedilmesine neden olabilir. Aşağıda, güncel mevzuata uygun olarak hazırladığımız veraset ilamı başvuru dilekçesi örneğini hem metin olarak inceleyebilir hem de word/PDF formatında bilgisayarınıza indirerek kendinize göre düzenleyebilirsiniz.

❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) konusunda sıkça sorulan soruları ve cevaplarını sizler için derledik.