Mirasbırakanın son arzularını içeren vasiyetnamenin, sadece açılmış ve yasal mirasçılara okunmuş olması mülkiyetin geçişi için yeterli değildir. Mirasçılar tarafından vasiyetin yerine getirilmesi ve gerekli hukuki işlemlerin yapılması gerekir. Bu yazımızda, vasiyetnamenin yerine getirilmesi/uygulanması/tenfizi konusundaki hukuki süreci inceleyeceğiz. Ayrıca örnek dava dilekçesi ve mahkeme kararı paylaşacağız.

🔎 Vasiyetnamenin Tenfizi Nedir?

Miras bırakan kişi vefat etmeden önce düzenleyeceği bir vasiyetname ile yasal mirasçılara veya üçüncü kişilere belirli bir malvarlığını vasiyet edebilir. Vasiyet alacaklıları vasiyetnamenin açılması ile birlikte vasiyetnamedeki hak ve alacaklarda doğrudan hak sahibi olmazlar.

Vasiyet alacaklıları açılan vasiyetname kapsamında herkese karşı ileri sürülebilen “ayni haklara” değil yalnızca yasal ve atanmış mirasçılara karşı ileri sürülebilen “kişisel haklara” sahip olurlar. Bunun anlamı da şudur: Vasiyet alacaklısı Vasiyetnamenin onaylı bir örneği ile Tapu Müdürlüğüne gidip kendisine vasiyet edilen taşınmaz hakkında işlem yapamaz. Peki ne yapmalıdır? Vasiyetnamenin tenfizi yani vasiyetnamenin yerine getirilmesi için gerekli hukuki süreci işletmelidir.

🚩 Tenfiz Davasının Ön Koşulu: Vasiyetnamenin Açılması ve Kesinleşmesi

Vasiyetnamenin yerine getirilebilmesi için bazı prosedür işlemleri bulunmaktadır. Bu işlemler düzgün bir şekilde icra edilmezse hukuki süreç uzayabilir.

1. Vasiyetnamenin açılması ve okunması süreci nasıl işler?

Vasiyetnamenin yerine getirilebilmesi için öncelikle ilgili kişilerin vasiyetnameden haberdar edilmesi gerekir. Türk Medeni Kanununun 596. Maddesine göre bu işlemi yapması gereken makam miras bırakanın yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimidir.

Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından yasal mirasçılar ve vasiyetnameyle ilgili kişiler vasiyetnamenin okunmasına ilişkin duruşmaya davet edilirler. Davet yazısı ekinde vasiyetnamenin de bir örneği bulunur. Duruşmaya katılan kişiler önünde vasiyetname açılır, okunur ve bu durum tutanağa geçirilir.

📌 Bilgi Notu: Duruşmaya kimse gelmese veya Vasiyetname geçersiz olsa bile bu işlemlerin yapılması gerekir. Nitekim burada Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimi vasiyetnamenin geçerli olup olmadığı konusunda karar vermeye yetkili değildir. Sulh Hukuk Mahkemesi hâkiminin yetkisi Mirasçıları ve ilgili kişileri davet etmek, Vasiyetnameyi açmak, okumak ve ilgililere tebliğ etmekten ibarettir. İlgili kişilerin bu vasiyetnameye bir itirazları varsa bunun için ayrıca bir dava açmaları gerekir.

2. Vasiyetname açıldıktan sonra yapılması gerekenler

Türk Medeni Kanunu 600. maddesinde vasiyet alacaklısın hak ve yükümlülükleri şu şekilde düzenlenmiştir: 

Vasiyet alacaklısı, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkına sahip olur. Vasiyet alacaklısı, yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı, vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini; vasiyet konusu bir davranış ise, bunun yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesini dava edebilir.

Bu düzenleme kapsamında yapılması gereken şudur: Kendisi lehine belirli mal vasiyeti yapılan vasiyet alacaklısı, vasiyetnamenin bir örneğini aldıktan sonra yasal mirasçılara noter aracılığı ile bir ihtarname göndermeli ve makul bir süre tanıyarak vasiyetin yerine getirilmesini talep etmelidir. Yasal mirasçılar makul süre içerisinde ihtarnameye cevap vermez veya olumsuz cevap verirseler bu durumda Vasiyetnamenin Tenfizi (yerine getirilmesi) Davası açmalıdır.

3. Mirasçıların vasiyetnameyi kabul etmesi halinde süreç nasıl ilerler?

Yasal Mevzuat vasiyet alacaklısına vasiyetnamenin tenfizi davası açma hakkı tanımış olsa da uyuşmazlık olmaması halinde izlenecek yol basittir. Tapu Sicili Tüzüğünün, resmî senet düzenlenmesini gerektirmeyen işlemler başlıklı 20. Maddesi uyarınca İstem, vasiyet alacaklısı, yasal ve atanmış mirasçılar tarafından birlikte yapılırsa vasiyetnamenin açılıp okunduğuna dair karar ile birlikte vasiyetnamenin onaylı bir örneği ile ayni hakkın tescili mümkündür.

4. Vasiyetname hukuken nasıl kesinleşir?

Uygulamada vasiyetnamenin okunması davasının kesinleşmesi ile Vasiyetnamenin kesinleşmesi kavramlarının sıkça karıştırıldığını görmekteyiz. Ancak bu iki kavram birbirinden farklıdır ve vasiyetnamenin tenfizi davasında karar verilebilmesi için ikisinin de gerçekleşmiş olması gerekir.

Şöyle ki, Vasiyetnamenin kesinleşmesi için öncelikle vasiyetin açılması (okunması) davasının kesinleşmesi gerekir ancak iş burada bitmez. Eğer vasiyetnamenin iptali veya tenkis davası açılırsa vasiyetnamenin kesinleşmesinden bahsedemeyiz. Çünkü bu davaların sonucunda verilecek karar, vasiyetnamenin akıbetini ve miras paylarını değiştirebilir.

5. Vasiyetnamenin kesinleşmesi beklenmeden tenfiz davası açılırsa ne olur?

Vasiyetname açıldıktan sonra ilgililer tarafından vasiyetnamenin iptali veya tenkis davası gibi davalar açılmış olabilir yani vasiyetnameye itirazlar olabilir. Bu durumda vasiyetname kesinleşmeyeceğinden dolayı vasiyetin yerine getirilmesi de mümkün değildir. Ancak vasiyetnamenin tenfizi davası açılmışsa davanın reddine karar verilmemeli; vasiyetnameye itiraz konusu dava bekletici mesele yapılmalıdır. Benzer konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih, 2020/12247 Esas ve 2021/404 Karar sayılı kararı şu şekildedir:

Vasiyetnamenin iptali davası sonucunda verilecek hüküm, vasiyetnamenin yerine getirilmesine ilişkin bu davanın sonucunu etkileyecek niteliktedir. Buna göre mahkemece; yukarıda açıklanan ilkeler ışığında, aralarındaki bağlantı nedeniyle vasiyetnamenin iptali davasının sonucunda verilecek hükmün kesinleşmesinin bekletici sorun yapılması ve ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

⚖️ Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Hakkında Bilinmesi Gereken Temel Esaslar

Vasiyetnamenin açılmasıyla birlikte miras bırakanın son arzuları gün yüzüne çıksa da, bu durum vasiyet edilen malın mülkiyetini doğrudan vasiyet alacaklısına geçirmez. Bir vasiyetnamenin mahkeme huzurunda icra edilebilir hale gelmesi için davanın kimlere karşı açılacağı, hangi mahkemenin yetkili olduğu ve en önemlisi zamanaşımı gibi engellere takılmamak kritik önem taşır. Şimdi vasiyetnamenin hukuken hayata geçirilmesi sürecinde dikkat etmeniz gereken temel yapı taşlarını inceleyelim.

1. Vasiyetnamenin tenfizi davasının şartları

Vasiyetin yerine getirilmesi davasının kabulüne karar verilebilmesi için şu şartların sağlanması gerekir:

• Hukuken geçerli ve infazı mümkün bir vasiyetname bulunması
• Vasiyetname konusunun terekede mevcut olması (Vasiyetten dönülmemiş olması)
• Sulh Hukuk Mahkemesindeki “Vasiyetnamenin açılması” kararının kesinleşmiş olması (Vasiyetnamenin açılması kararına itiraz edilmemesi veya itirazın sonuçlanmış olması)
• “Vasiyetnamenin” kesinleşmiş olması (Vasiyetnamenin iptali, tenkis vb. davalar açılmaması veya açılmışsa sonuçlanmış olması)

📌 Bilgi Notu: Bu şartların bir kısmı gerçekleşmeden de dava açılabilir ancak dava karar aşamasına gelemez. Bu şartların sağlanması için ilgili işlemlerin yapılması veya ilgili davaların sonucunun beklenmesi gerekir.

2. Davanın tarafları: davacı ve davalı kimdir?

Davacı: Vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) davasını ancak vasiyet alacaklısı yani vasiyetname ile kendisine belirli mal bırakılan kişi açabilir.

Davalı: Türk Medeni Kanunu 600. Maddesi uyarınca bu dava, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı açılmalıdır.

3. Görevli ve yetkili mahkeme: Dava nerede açılır?

Vasiyetin yerine getirilmesi davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Türk Medeni Kanunu 576 maddesi uyarınca bu, kesin yetki olarak düzenlenmiştir.

4. Zamanaşımı süresi

Vasiyetnamenin tenfizi davasında zamanaşımı Türk Medeni Kanunu 602. Maddesinde düzenlenmiştir: “Vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinin veya vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa muaccel olma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar” Dolayısıyla vasiyetnamenin yerine getirilebilmesi için 10 yıllık zamanaşımı süresine dikkat edilmelidir.

5. Harca esas değer ve nispi harç tamamlaması

Vasiyetnamenin tenfizi davasında harca esas değer Harçlar Kanunu 16. Maddesi uyarınca vasiyet konusu malın dava tarihindeki değeridir. Vasiyetnamenin yerine getirilmesi davasındaki harca esas değer başlangıçta belirlenemeyeceği için sembolik bir değer gösterilir ve dava aşamasında bilirkişi tarafından değer hesabı yapıldığında mahkeme harç tamamlamak üzere ilgili tarafa süre verir.

⌛ Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Dava Süreci

Vasiyetnamenin tenfizi davası açmak için öncelikle vasiyetnamenin açılması ve kesinleşmesi gerekir. Ayrıca mirasçılardan vasiyeti yerine getirmeleri talep edilir. Talebin gereği yerine getirilmezse yetkili Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tenfiz davası açılır.

Aşama	Yapılacak İşlem	Tahmini Süre
Vasiyetin açılması	Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından mirasçılar ve diğer ilgililer davet edilir. Vasiyetname açılır, okunur ve ilgililere tebliğ edilir.	1 – 3 Ay
Mirasçılara ihtar	Vasiyet alacaklısı, vasiyetin yerine getirilmesi için mirasçılardan talepte bulunur (ihtarname vb. süreçler).	1 Ay
Davanın açılması	Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılır, dava dilekçesi davalılara tebliğ edilir, cevap dilekçeleri sunulur ve deliller toplanır.	2 – 4 Ay
Ön inceleme	Dilekçeler aşaması bittiğinde ön inceleme duruşması yapılır. Anlaşılan ve anlaşılamayan hususlar belirlenir. Dava şartları ve ilk itirazlar değerlendirilir. Eksik yoksa tahkikata geçilir.	1 – 2 Ay
Tahkikat (Duruşmalar)	Tanıklar dinlenir, keşif yapılır, bilirkişi raporları hazırlanır ve uyuşmazlıkla ilgili tüm deliller dosya içerisine alınır.	12 – 18 Ay
Karar	Dosya tekemmül ettiğinde davacıya harç tamamlattırılır ve davanın kabulüne veya reddine karar verilir. Yaklaşık 1 ay içinde gerekçeli karar yazılır.	1 – 2 Ay
Kesinleşme	Gerekçeli kararın tebliğinden sonra tarafların karara itiraz etmemesi veya itiraz sonrası kanun yollarının tüketilmesi ile karar kesinleşir.	2 – 24 Ay
İnfaz	Karar kesinleştikten sonra Tapu Müdürlüğünde veya ilgili kurumlarda kararın infazı sağlanarak tescil, teslim vb. işlemler yapılır.	1 – 2 Ay

💵 Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Harç ve Masraflar

Vasiyetnamenin tenfizi davası nispi harca tabi olan davalardandır. Dava açılırken başvuru harcı, karar ilam harcı ve gider avansı yatırılmalıdır. Dava devam ederken ise bilirkişi ve keşif ücreti ile birlikte bilirkişinin belirlediği değer üzerinden tamamlama harcı ödenmesi gerekecektir. Bu masrafların bir kısmı davanın başında bir kısmı dava devam ederken parça parça ödeneceğinden dolayı Avukatınızdan ayrıntılı bilgi almanız faydalı olacaktır.

Davalının davayı kabul etmesi halinde yargılama giderleri

Yargılama sürecinde ortaya çıkan tebligat gideri, bilirkişi ücreti, harçlar ve ilam vekalet ücreti gibi diğer masraflar yargılama gideri olarak nitelendirilir. Bu yargılama gideri kural olarak yargılama sürecinde davacı tarafından karşılanır ancak dava sonunda haksız çıkan tarafa yüklenir. Kural bu olmakla birlikte Hukuk Muhakemeleri Kanununda bazı istisnalar bulunmaktadır. Özellikle Vasiyetnamenin tenfizi davasında karşılaştığımız istisna ise davalı tarafın cevap dilekçesi ile birlikte davayı kabul etmesi ve davanın açılmasına sebebiyet vermemesi durumudur.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu 312/2 maddesinde “Davanın açılmasına kendi hal ve davranışlarıyla sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında da davacının talep sonucunu kabul etmiş davalı, yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilemez” denilmiştir. Bu kapsamda eğer dava öncesinde vasiyetin yerine getirilmesi için usule uygun ihtarname çekilmemişse ve mirasçılara vasiyeti yerine getirme fırsatı verilmeden doğrudan dava açılmış ise davalıların cevap dilekçesi ile birlikte davayı kabul etmesi ve dava açılmasına sebebiyet vermemeleri durumunda yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılır. Davalılardan bir kısmının davayı kabul etmesi durumunda yargılama giderleri davacı ve davayı kabul etmeyen diğer davalılar üzerinde bırakılır. Benzer yöndeki Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 13.03.2024 tarih, 2023/1072 Esas ve 2024/1527 Karar sayılı kararı şu şekildedir:

Somut olayda davalılar, bu davada yasal hasım olup, vasiyetnameye itirazlarının olmadığı ve dava açılmasına sebebiyet vermedikleri gözetilerek aleyhlerine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

❎ Vasiyetnamenin Tenfizi Davasına İtiraz Gerekçeleri

Açılan davada usule ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar varsa davalıların bu hususları cevap dilekçesi ile mahkemeye bildirmesi gerekir. Uygulamada bu davalar için en sık görülen itirazlar şunlardır:

1. Vasiyetnamenin iptali davası ve iptal defi (savunması)

Türk Medeni Kanunu 559/1 maddesi uyarınca ilgililer iptal sebebini ve hak sahibi olduklarının öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde vasiyetnamenin iptali için dava açabilirler. Dolayısıyla Vasiyetnamenin Tenfizi davasında davalı olan kişiler iptal davası için yasal süre geçmemiş ise Vasiyetnamenin iptali için dava açarak bu davanın bekletici mesele yapılmasını talep edebilirler.

Ayrıca dava açma süresi sona ermiş olsa bile TMK 559/II maddesi uyarınca vasiyetnamenin hükümsüzlüğü defisini ileri sürerek bu vasiyetin yerine getirilmesini engelleyebilirler.

2. Saklı pay ihlali, tenkis davası ve tenkis defi (savunması)

Türk Medeni Kanunu 571/1 maddesi uyarınca saklı payı ihlal edilen kişiler bunu öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde tenkis davası açabilirler. Dolayısıyla Vasiyetnamenin Tenfizi davasında davalı olan kişiler tenkis davası için yasal süre geçmemiş ise Tenkis davası açarak bu davanın bekletici mesele yapılmasını talep edebilirler.

Ayrıca dava açma süresi sona ermiş olsa bile TMK 571/3 maddesi uyarınca vasiyetnamenin hükümsüzlüğü defisini ileri sürerek bu vasiyetin yerine getirilmesini engelleyebilirler.

3. Zamanaşımı itirazı

Türk Medeni Kanunu 602. Maddesine göre: “Vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinin veya vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa muaccel olma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.” Dolayısıyla bu süre geçtikten sonra dava açılmışsa zamanaşımı itirazı ileri sürülerek davanın reddi talep edilebilir.

4. Vasiyetnameden dönme (vazgeçme) nedeniyle itiraz

Muris vefat ettikten sonra vasiyetnamenin içeriğinde yer alan kazandırmalar eğer terekede bulunmuyorsa bu durum, murisin vasiyetnameden eylemli olarak vazgeçtiği anlamında gelir. Dolayısıyla mirasçıların vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü de ortadan kalkar. Bu kapsamda terekede bulunmayan bir mal için vasiyetin yerine getirilmesi davası açılmış ise bu yönde bir itiraz ile davanın reddi talep edilebilir.

💵 Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Avukatlık Ücreti

Bu davada iki tür avukatlık ücreti bulunur: Akdi vekalet ücreti ve ilam vekalet ücreti. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi dikkate alınarak belirlenen bu ücretlerden kim sorumludur şimdi onu inceleyelim.

1. Akdi vekalet ücreti

Halk arasında “avukatlık ücreti” denildiğinde ilk akla gelen, akdi vekalet ücretidir. Bu ücret, müvekkil ile avukat arasında yapılan sözleşme uyarınca belirlenir ve davanın sonucundan bağımsız olarak avukatın emeğinin karşılığını ifade eder. Vasiyetnamenin tenfizi davasında akdi vekalet ücreti iki şekilde kararlaştırılabilir:

• Maktu (Sabit) Ücret: Davanın başında taraflarca belirlenen net bir tutardır. Peşin veya taksitli şekilde ödenebilir.
• Nispi (Yüzdelik) Ücret: Davanın sonunda vasiyet alacaklısının elde edeceği kazanım veya payına düşecek bedel üzerinden belirli bir yüzde oranında kararlaştırılan tutardır.

2. İlam (karşı) vekalet ücreti

İlam vekalet ücreti, davanın sonunda mahkeme tarafından hükümle birlikte tayin edilen ve yargılama gideri olarak kabul edilen bir alacak kalemidir. Vasiyetnamenin yerine getirilmesi davası nispi harca tabi olduğu için, bu davada hükmedilecek ilam vekalet ücreti de davanın konusunu oluşturan malvarlığının değeri (harca esas değer) üzerinden oranlanarak belirlenir.

Avukatlık Kanunu m. 164/5 uyarınca bu ücret doğrudan avukata aittir. Ancak akdi vekalet ücretinden farklı olarak, ilam vekalet ücretinin sorumlusu müvekkil değil; davayı kaybeden (haksız çıkan) taraftır. Dolayısıyla her iki ücret de avukata ait olsa da, ödeme yükümlülüğü bulunan kişiler birbirinden farklıdır.

📜 Vasiyetnamenin Tenfizi Dava Dilekçesi Örneği – Word/PDF

Aşağıda, vasiyetin yerine getirilmesi için hukuki standartlara uygun olarak hazırlanan vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) dava dilekçesi örneği yer almaktadır. Dosyayı Word veya PDF formatında indirerek kendi talebinize göre düzenleyebilirsiniz. Ancak bu süreçte bir Miras Avukatı desteği almanız tavsiye edilmektedir.

📜 Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Örnek Mahkeme Kararı – PDF

Aşağıda, vasiyet alacaklısı tarafından açılan davaya ilişkin vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) mahkeme kararı örneği yer almaktadır. Dosyayı PDF formatında indirerek inceleyebilirsiniz.

❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)